Treść wyroków sądowych – dostępna dla każdego?

Choć może mało który obywatel zdaje sobie z tego sprawę, to jednak każdy ma prawo do dostępu do większości orzeczeń sądowych wydanych przez polskie sądy. Stanowią one bowiem informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, dostępną potencjalnie każdemu zainteresowanemu.

O tym, że orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną nie ma obecnie już żadnych wątpliwości.

Zostały one wprost wskazane w treści art. 6 ust. pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (czyli w skrócie „UDIP”). Jak wskazuje ta sama ustawa, prawo dostępu do nich przysługuje „każdemu” (art. 2 ust. 1 UDIP), co realizuje konstytucyjne prawo obywatela „do dostępu do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej” (art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Bez znaczenia jest tu fakt, czy osoba zainteresowana treścią wyroku była stroną w sprawie czy też nie.

Jakie wyroki (lub postanowienia) podlegają udostępnieniu?

Dostęp obejmuje wszelkie orzeczenia – zarówno wyroki, jak i postanowienia wydawane m.in. przez:
-sądy rejonowe,

-sądy okręgowe,
-sądy apelacyjne,
-sądu administracyjne,
-Sąd Najwyższy,
-sądy wojskowe,
-Trybunał Konstytucyjny

Przyznać przy tym należy, że możliwości w zakresie uzyskiwania treści wyroków sądowych są bardzo szerokie. Jak wskazuje stanowisko sądów, nawet orzeczenia wydawane w sprawach rozwodowych podlegają możliwości udostępnienia na wniosek osoby zainteresowanej.
Niekiedy pojawiają się wątpliwości ze strony sądów, bądź innych organów czy dane orzeczenie może zostać udostępnione osobom trzecim. Jak pokazuje jednak doświadczenie, przeważnie są one rozstrzygane na korzyść osoby zainteresowanej, która otrzymuje żądane orzeczenie.
Specjalnie dla Państwa przeprowadziliśmy analizę publikowanego przez sądy orzecznictwa od 2001 roku (tj. od początku obowiązywania UDIP) w celu wskazania jakie mniej typowe orzeczenia uznane zostały za informację publiczną podlegającą udostępnieniu. Poniższe ustalenia dla wielu mogą być zaskakujące.

Zgodnie z tym orzecznictwem, jako podlegające udostępnieniu uznane zostały m.in.:
-wyrok rozwodowy ✓
-postanowienie o wyłączeniu sędziego od prowadzenia sprawy (a także składane przez sędziego oświadczenia w ramach postępowania o wyłączenie) ✓
-wyrok wydany w postępowaniu karno-skarbowym ✓
-postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa/dochodzenia lub umorzeniu śledztwa/dochodzenia ✓
-wyroki w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej przez bank, który naruszył przepisy dotyczące banku w zakresie egzekucji z rachunków bankowych ✓
-orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego wydane wobec sędziego ✓
-orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej wydane wobec komornika ✓
-orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej wydane wobec adwokata ✓
-orzeczenie dyscyplinarne wydane wobec funkcjonariusza Policji ✓
-orzeczenie dyscyplinarne wydane wobec członków korpusu służby cywilnej ✓
-orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej do spraw nauczycieli akademickich ✓

Na marginesie warto jednocześnie wskazać, że powyższe odnosi się wyłącznie do wydanych w sprawie orzeczeń. Większość dokumentów składających się na akta sprawy nie stanowi informacji publicznej, a tym samym nie jest udostępniana w trybie UZIP.
Analiza stanowisk sądów pozwala wskazać, że przykładowo udostępnieniu co do zasady nie podlegają pozwy w sprawach cywilnych, czy też akta śledztwa w postępowaniu karnym przygotowawczym.

Co konkretnie jest udostępniane?

Zainteresowanym udostępnia się zarówno treść sentencji wyroku (lub postanowienia), jak również całość jego uzasadnienia.

Ze względu na ochronę prywatności osób, których dotyczy orzeczenie oraz ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, część danych zawartych w orzeczeniu podlega zanonimizowaniu. Takiej anonimizacji dokonuje się z reguły poprzez zasłonięcie (przekreślenie) treści zawierających chronione dane. Anonimizacji dokonuje się jednak jedynie w takim zakresie w jakim taka czynność nie pozbawi dokumentu waloru informacyjnego – czyli z uwzględnieniem celu złożonego wniosku o udostępnienie.
Warto przy tym zauważyć, że w przypadku orzeczeń dyscyplinarnych dotyczących funkcjonariuszy publicznych (np. sędziów, policjantów, członków korpusu służby cywilnej), zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa, dopuszcza się przeważnie podanie ich danych.

Jak uzyskać interesujące nas orzeczenie sądu?

Dla uzyskania orzeczenia konieczne jest złożenie stosownego wniosku do sądu, który wydał interesujące nas orzeczenie, bądź w którym się ono obecnie znajduje. Pomocna będzie tu znajomość informacji umożliwiających wskazanie konkretnego orzeczeni, którego potrzebujemu, w szczególności tego jakie były strony w sprawie, pod jaką sygnaturą toczyło się postępowanie czy kiedy wydane zostało orzeczenie. Brak znajomości dokładnych szczegółów dotyczących orzeczenia nie jest jednak z reguły przeszkodą do jego uzyskania.
Wniosek taki rozpatrywany jest co do zasady w terminie 14 dni. Jeśli jest on sporządzony poprawnie i nie istnieją przeszkody prawne do udostępnienia wyroku, w tym czasie sąd zobowiązany jest do jego przesłania wnioskodawcy.

Share this post

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *